عنوان:

بررسی علل افت تحصیلی در مدارس و راههای کاهش آن (عوامل خانوادگی، فردی و مدرسه‌ای)

نویسنده (گان):

چکیده:

افت تحصیلی یکی از چالش‌های مهم نظام آموزشی است که می‌تواند پیامدهایی مانند کاهش کیفیت یادگیری، افت انگیزه تحصیلی و افزایش احتمال ترک تحصیل را به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی علل افت تحصیلی دانش‌آموزان و تحلیل نقش عوامل خانوادگی، فردی و مدرسه‌ای انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) بود. در مرحله کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلمان، والدین و دانش‌آموزان گردآوری شد تا شاخص‌های اصلی مرتبط با افت تحصیلی شناسایی گردد. در مرحله کمی، پرسشنامه‌ای بر اساس یافته‌های مرحله کیفی طراحی و در میان ۳۰۰ نفر از دانش‌آموزان مدارس متوسطه توزیع شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه با مقیاس پنج‌گزینه‌ای لیکرت و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود. روایی ابزار با نظر خبرگان علوم تربیتی تأیید و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. داده‌های کمی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و از طریق آمار توصیفی و استنباطی شامل رگرسیون چندگانه، آزمون t مستقل و تحلیل واریانس تحلیل گردید. همچنین داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل خانوادگی بیشترین تأثیر را بر افت تحصیلی دارند؛ به‌گونه‌ای که مشکلات اقتصادی و کمبود حمایت عاطفی والدین با ضریب بتای 0.42 بیشترین نقش را ایفا می‌کنند. پس از آن، عوامل فردی مانند ضعف اعتماد به نفس و مشکلات روانی–رفتاری با ضریب بتای 0.31 قرار دارند و عوامل مدرسه‌ای از جمله روش‌های تدریس سنتی و کمبود امکانات آموزشی با ضریب بتای 0.28 در رتبه بعدی قرار می‌گیرند. همچنین نتایج نشان داد میان دختران و پسران از نظر تأثیر عوامل فردی تفاوت معناداری وجود دارد. بر اساس یافته‌های پژوهش، تقویت همکاری میان خانواده و مدرسه، بهبود روش‌های تدریس و توجه به نیازهای روانی دانش‌آموزان می‌تواند در کاهش افت تحصیلی مؤثر باشد.

واژگان کلیدی: